Πέμπτη, 28 Ιουλίου 2016

Κείμενα για τους «Διαλόγους στο Λυκόφως» του Μίκη Θεοδωράκη- (β)

«Πατριώτης, λάτρης του ελληνικού έθνους, διεθνιστής, ουτοπικός κομμουνιστής», δηλώνει ο Μίκης Θεοδωράκης  στην επίμονη ερώτηση «πού τοποθετείτε τον εαυτό σας πολιτικά;»

Στην ερώτηση «παραμένετε αριστερός;», απαντά:
«Το αν είμαι ή όχι αριστερός δεν το δηλώνει η αστυνομική μου ταυτότητα ή κάποια άλλη ταυτότητα, αλλά οι ιδέες μου, οι πράξεις μου, η στάση ζωής και το έργο μου. Πέραν του ότι παραμένω πιστός στο παρελθόν μου, για το οποίο είμαι περήφανος και ευγνώμων, μια και με κάνει να ψηλώνω τόσο πολύ μέσα μου, ώστε να μην μπορεί να με αγγίξει αυτή η συντριπτική, η οπισθοδρομική, η αντιδραστική και σκοταδιστική πραγματικότητα που μας απειλεί, τόσο σαν άτομα όσο και σαν κοινωνία, πατρίδα και έθνος συνολικά.» (σ.433)

Τί θλιβερό για την ελληνική κοινωνία να ζητά από τον Μίκη να της ξανασυστηθεί μετά από 73 χρόνια αγώνων, καλλιτεχνικής και πνευματικής δημιουργίας! Δείγμα πολιτισμικής πτώσης; Πνευματική ένδεια; Ενοχή;

Αφού λοιπόν συστήθηκε εκ νέου ο Μίκης Θεοδωράκης, μέσα από το τελευταίο του βιβλίο «Διάλογοι στο Λυκόφως», ας περάσουμε στο θέμα του παρόντος άρθρου.

"ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΙΔΕΕΣ,ΑΓΩΝΕΣ, ΘΥΣΙΕΣ, ΑΙΜΑ. ΚΑΙ ΕΡΓΑ!"

 «Η Αριστερά δεν είναι απλώς ένα ακόμα κόμμα αλλά ο ίδιος ο εργαζόμενος, ο υφιστάμενος την εκμετάλλευση των ολίγων, ο εξουσιαζόμενος λαός στο σύνολό του, τη στιγμή που θα αποκτήσει συνείδηση της δύναμής του και σύσσωμος θα σχηματίσει μια λαοθάλασσα που σαν τσουνάμι θα ξεχυθεί στις βρωμισμένες παραλίες και θα γκρεμίσει τα χτίσματα της τυραννίας που τον κρατούν αλυσοδεμένο πάνω στον βράχο της ανάγκης. Αυτό όμως η εγερτήρια -καθαρτήρια  συνείδηση δεν γεννιέται από μόνη της αλλά είναι έργο φιλοσόφων-οραματιστών και πρωτοπόρων αγωνιστών με τη βούλα της προσφοράς και της θυσίας στα μέτωπά τους. Αυτοί είναι που σπέρνουν τους σπόρους μέσα στις ψυχές και στα πνεύματα των καταπιεσμένων και τους βοηθούν να μάθουν, να πιστέψουν, να οργανωθούν και να ξεσηκωθούν. Δυστυχώς τέτοιο είδος ανθρώπων δεν υπάρχει σήμερα… Και πώς να υπάρχει, αφού από την εποχή της μεγάλης ανθοφορίας της εθνικής μας αντίστασης κι ακόμα έως χτες, τα δρεπανηφόρα άρματα της εξουσίας κόβουν ασταμάτητα κάθε κεφάλι που ανυψώνεται πάνω από τον βάλτο της αδιαφορίας χωρίς να ακουστεί κιχ.» (322)

Υπάρχει όμως, κι ένα ακόμα στοιχείο που διατρέχει ολόκληρο το βιβλίο. Η πίστη ότι η Αριστερά είναι μια ολοκληρωμένη φιλοσοφία, που στοχεύει και στην υπαρξιακή ολοκλήρωση του ανθρώπου, στην πλήρη απελευθέρωσή του πολίτη, ώστε να δημιουργηθεί η κοινωνία με τις ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που θα είναι ο καθένας και όλοι.   

«Η Αριστερά η δική μου», συνεχίζει ο Μίκης, «δηλαδή η πατριωτική οργάνωση για την πρόοδο και την κοινωνική δικαιοσύνη, είναι εκείνη της εθνικής αντίστασης, των κοινωνικών αγώνων της πολιτιστικής ανάπτυξης, του αντιδικτατορικού αγώνα, και της πάλης για την εθνική ανεξαρτησία και την πατριωτική αναγέννηση, ήταν που σήκωσε στους ώμους της την Ελλάδα και τιμωρήθηκε σκληρά».(105) Η Ιστορία εξακολουθεί να συμπληρώνει έως σήμερα το μαρτυρολόγιο των φυλακισμένων, των βασανισμένων και των εκτελεσμένων…

Η γενιά της Εθνικής Αντίστασης, «υπήρξε η τελευταία γενιά των ελεύθερων, ανεξάρτητων, οραματιστών και καλλιεργημένων με την ομορφιά και την αλήθεια Ελλήνων». (165)

Ήταν η γενιά που  χάρισε στην Ελλάδα πρωτόγνωρες ημέρες  ελευθερίας, ανεξαρτησίας και υπερηφάνειας. Τα μέλη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και η νεολαία της ΕΠΟΝ, δηλαδή το Απελευθερωτικό Μέτωπο, ο Λαϊκός Επαναστατικός Στρατός και η αντιστασιακή νεολαία, που «τραγουδούσε και πολεμούσε», πάλεψαν με τον γερμανικό ναζισμό, τον ελληνικό φασισμό και τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό και δεν γονάτισαν!

Ήταν η  τραυματισμένη από τον Εμφύλιο Αριστερά, που σήκωσε το βάρος του αντιδικτατορικού αγώνα, έδιωξε τον θρόνο, έφερε τη δημοκρατία και τον πολιτισμό. «Που οι άλλοι, οι εχθροί της, με ψεύτικα προσωπεία και ψεύτικες αλήθειες γελάσανε τον λαό για να τον οδηγήσουν στη σημερινή ξενοκρατία.»

Η Αριστερά κυριάρχησε με τις ιδέες της, το ήθος της, τον πολιτισμό της και τα τραγούδια της και γέννησε μια νέα Ελλάδα. Κι αν σήμερα έχει απομείνει κάτι στην ελληνική κοινωνία από τον ελληνικό πολιτισμό και τον ελληνικό τρόπο σκέψης και ύπαρξης, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μνήμη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ παραμένει ζωντανή.

«Ακόμα και σήμερα είναι οι ίδιες οι ιδέες του ΕΑΜ που ποτίζουν τις βαθιές ρίζες του λαού μας και τον οδηγούν σε όποια καλή και ελεύθερη σκέψη και πράξη βλέπουμε σήμερα.» (347)

Αυτή τη διαπίστωση,  οι μετέπειτα «νικητές» του Εμφυλίου  την  γνωρίζουν καλά και κάνουν τα πάντα, από τότε μέχρι σήμερα, για να ξεριζωθεί η μνήμη από τον λαό. Εξακολουθούν να φοβούνται τις ιδέες του ΕΑΜ γι αυτό τις αποκρύπτουν και τις διαστρεβλώνουν. Με μια διαφορά: στις μέρες μας στο πλευρό των «νικητών» βρίσκονται και ορισμένοι δήθεν διανοούμενοι και  ιστορικοί ενός τμήματος της «ανανεωτικής αριστεράς» κι έχουν αναλάβει τον ρόλο του παραχαράκτη της ιστορίας…

Όσο όμως οι αξίες που γέννησε το ΕΑΜ, (εκείνη η νέα εθνική μας αναγέννηση), «μένουν στο περιθώριο της εθνικής μας ζωής, τόσο η Ελλάδα θα πηγαίνει απ’ το κακό στο χειρότερο». (207)

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Για τον Μίκη ευρωπαϊκή Αριστερά είναι μόνον η κομμουνιστική, δεδομένου ότι η σοσιαλιστική (σοσιαλδημοκρατική) έχει αφομοιωθεί πλήρως από το καπιταλιστικό σύστημα.

Αναλύοντας, καταλήγει ότι το βασικό πρόβλημα είναι ότι η ευρωπαϊκή Αριστερά δεν μπόρεσε να απεγκλωβιστεί από την εξάρτησή της από την Σοβιετική Ένωση, που είχε πάψει να αποτελεί το ιδεολογικό κέντρο από τότε που ο κομμουνισμός έγινε «κρατικός», δηλαδή αντεπανάσταση. Έτσι τα κομμουνιστικά κόμματα είχαν ιδεολογικό καθοδηγητή  ένα κράτος, που με τον μανδύα της κομμουνιστικής ιδεολογίας, έκρυβε την αληθινή φύση της νέας κρατικής εξουσίας (που στην πραγματικότητα είχε υιοθετήσει, σε πολλές περιπτώσεις, την μεθοδολογία των ΗΠΑ) και χρησιμοποιούσε τα Κ.Κ. για τα δικά του καθαρά συμφέροντα.

Η Σοβιετική Ένωση ακινητοποίησε τα Κ.Κ. που δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν την εξέλιξη του καπιταλισμού που άλλαζε ριζικά τις δεδομένες κοινωνικές σχέσεις, αλλάζοντας την κοινωνία. Το αποτέλεσμα ήταν οι κομμουνιστές να βρεθούν εκτός εποχής, αδυνατώντας να προσαρμόσουν στις νέες συνθήκες της μεταβιομηχανικής εποχής την τακτική και την στρατηγική τους. Ώστε τελικά είτε να γίνουν γραφικοί είτε να σβήσουν από τον πολιτικό χάρτη.

Τί σήμαινε όμως αυτό για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες; «Τί σημαίνει όταν δεν υπάρχει πια η μόνη πραγματική Αριστερά; Πιστεύω», επισημαίνει ο Μίκης, «ότι χωρίς αυτήν την πραγματική Αριστερά το τρένο της κοινωνίας έμεινε χωρίς ατμομηχανή. Και γι αυτό οδηγηθήκαμε σήμερα στην αδυναμία των λαών ν’ αντιμετωπίσουν από θέση ισχύος την κρίση του καπιταλισμού που τους μαστίζει». (194)

Άλλωστε, τον δρόμο προς την παγκοσμιοποίηση τον άνοιξε και η Αριστερά, τόσο του υπαρκτού σοσιαλισμού με τα εγκληματικά της λάθη,  όσο και η ευρωπαϊκή Αριστερά που προτίμησε την αποχή και τη γκρίνια.

Γι αυτό οι καπιταλιστές, μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και την αποτυχία της Αριστεράς, κάνουν ό,τι θέλουν ανεξέλεγκτα εις βάρος των λαών και του πλανήτη.

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

«Το ελληνικό επαναστατικό κίνημα είχε τις ρίζες του μέσα στην ίδια την Ελλάδα και τις παραδόσεις της», τονίζει ο Μίκης.  Στη Μακρόνησο, εξηγεί,  «ήμασταν χίλιες φορές πιο κοντά στον Μακρυγιάννη παρά στον Λένιν. Και για τον λόγο αυτό παρατηρήθηκε η πρωτοφανής αυτή έξαρση και μοναδική υπέρβαση του εαυτού μας  γιατί  το  ιδανικό μας δεν είχε πρόσωπο αόριστο και μακρινό αλλά συγκεκριμένο και κοντινό: τον λαό μας και την πατρίδα μας.  Εμείς ήμασταν οι ρίζες του ελληνικού κινήματος.» (646)

Δυστυχώς, το ελληνικό επαναστατικό κίνημα «φορτώθηκε αμαρτίες τρίτων», δηλαδή τον εφαρμοσμένο κομμουνισμό των γειτονικών κρατών, που όμως δεν είχε καμία σχέση με τις ιδέες των Ελλήνων κομμουνιστών. Και είναι ανιστόρητη και άδικη την άποψη που συνδέει το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα «με κρατικά μοντέλα αριστερής προέλευσης που έγιναν κάτω από άλλες συνθήκες και άλλους λαούς» (653).

Αλλά υπάρχουν και πολλές

«Κρυμμένες αλήθειες»
Η περίοδος 1960-1975 σημαδοτήθηκε από το δημοκρατικό κίνημα με επικεφαλής τους Λαμπράκηδες και την αντιχουντική πάλη, με επικεφαλής το Πατριωτικό Μέτωπο[1].

Η μοναδικότητα των Λαμπράκηδων έγκειται στο γεγονός ότι «συνυπήρξαν δύο παράλληλα κινήματα: ένα πολιτιστικό με βάση το τραγούδι και ένα πολιτικό με βάση τη νεολαία της Αριστεράς». (456)

Όποιος διαβάσει τον Δεκάλογο των Λαμπράκηδων θα διαπιστώσει ότι: α) Οι Λαμπράκηδες «εξέφραζαν μια νέα ρεαλιστική και δυναμική Αριστερά χωρίς τα βαρίδια του παρελθόντος» και β) «άνοιγαν μια τόσο πλατιά και καθαρά ανεξάρτητη ελληνική προοπτική στο μέλλον, που ακόμα και σήμερα βρίσκεται μπροστά από την εποχή μας». (458)

Δυστυχώς, «το κίνημα αυτό που άνοιγε έναν καθαρά ελληνικό, ανεξάρτητο, σύγχρονο και ρεαλιστικό δρόμο στον δημοκρατικό σοσιαλισμό, χτυπήθηκε από τρεις πλευρές συγχρόνως και για μεγάλο διάστημα, ώστε να μην υπάρχει σήμερα ούτε η ανάμνησή του»:   α) Από την αμερικανόφιλη Δεξιά, β) από την, επίσης αμερικανόφιλη όπως αποδείχθηκε, παπανδρεϊκή Κεντροαριστερά και γ) «από τα εξαρτημένα από ξένα κέντρα (Μόσχα και Βουκουρέστι) κομμουνιστικά κόμματα, που τότε υπακούανε στη λογική της παγκόσμιας σύγκρουσης ανάμεσα στα δυο στρατόπεδα, σύμφωνα με τα οποία δεν έπρεπε να αναπτυχθεί σε μια χώρα που  “άνηκε” στο δυτικό στρατόπεδο ένα ανεξάρτητο κίνημα της Αριστεράς, με το πρόσχημα ότι κάτι τέτοιο θα έφερνε σε κίνδυνο τα στρατηγικά τους συμφέροντα που βασίζονταν στην ισορροπία του τρόμου.» (458) 

Γι αυτό μετά τη Χούντα, η διάσπαση του κομμουνιστικού κινήματος διατηρήθηκε, ώστε να μην γίνει ποτέ η Αριστερά υπολογίσιμη πολιτική δύναμη.

Τα δύο Κ.Κ. «προτίμησαν  (ασφαλώς με ξένες εντολές) να βοηθήσουν τον Ανδρέα,  προσφέροντάς του τις ίδιες του τις σάρκες». Έτσι το Πασοκ από το 12,50% του 1974 έφτασε στο 48% του 1981.

Η ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕ ΚΑΘΑΙΡΕΙ ΤΟΝ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ- Η ΕΔΑ ΔΙΑΛΥΕΙ ΤΟΥΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗΔΕΣ 

ΛΑΜΠΡΑΚΗΔΕΣ
Ο Μίκης ήταν ένας λαϊκός ηγέτης της Αριστεράς που δεν είχε διοριστεί αλλά επιλεγεί από τη νεολαία  (Λαμπράκηδες) και ο μοναδικός ηγέτης κινήματος που δεν ήταν μέλος του κόμματος[2].

Προσπάθησε να πείσει τους συντρόφους του της ηγεσίας της ΕΔΑ και του ΚΚΕ[3], ότι το ελληνικό επαναστατικό κίνημα μπορούσε να ακολουθήσει  μια ανεξάρτητη πολιτική και να κόψει τον ομφάλιο λώρο από τα ξένα κέντρα, αλλά και να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή αντί να είναι «ουρά του Κέντρου».

Όχι μόνον δεν τους έπεισε, αλλά το 1966 τον καθαίρεσαν από πρόεδρο της νεολαίας Λαμπράκη  με εντολή του ΚΚΕ.

Το κίνημα της νεολαίας Λαμπράκη ξεκίνησε αυθόρμητα από τη βάση της νεολαίας της Αριστεράς, λίγες μέρες μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Η νεολαία επέμενε να αναλάβει πρόεδρος του Κινήματος ο Μίκης. 

Από την άλλη πλευρά, η ηγεσία της  ΕΔΑ  δεν ήξερε τί να κάνει με τον Μίκη. Δημοφιλής συνθέτης, Μακρονησιώτης και κομμουνιστής, ο κόσμος τον λάτρευε. Εκείνος, προσηλωμένος στα οράματα του ΕΑΜ, τάραζε κάθε φορά τα λιμνάζοντα ύδατα της υποχωρητικής τακτικής της ΕΔΑ και προκαλούσε τριγμούς, ενώ η νεολαία τον ακολουθούσε πιστά.

Η μεγάλη του ακτινοβολία όμως, τους εμπόδιζε να τον χτυπήσουν μετωπικά. Σκέφτηκαν, λοιπόν, να τον αφήσουν να ηγηθεί της   νεολαίας Λαμπράκη (την οποία προόριζαν να λειτουργήσει σαν μια πολιτιστική κίνηση νέων) με την ελπίδα ότι θα τον αποδυνάμωναν. Νόμιζαν ότι με αυτόν τον τρόπο ο Μίκης, θα ικανοποιούσε κάποια «καλλιτεχνική ματαιοδοξία» και θα σώπαινε, μιας θα είχαν κατορθώσει να τον κάνουν υποχείριό τους.

Οι εξελίξεις όμως τους διέψευσαν. Με την καθοριστική συμβολή του Μίκη οι Λαμπράκηδες εξελίχθηκαν σ’ ένα μεγάλο επαναστατικό νεολαιίστικο κίνημα. Δημιούργησαν πάνω από 500 λέσχες πολιτισμού, έγραψαν 300.000 μέλη και οι διαδηλώσεις τους ξεπέρασαν κάθε προσδοκία.

Οι διανοούμενοι της Ευρώπης μιλούσαν με θαυμασμό γι αυτό το πρωτόγνωρο πολιτικό και πολιτιστικό κίνημα κι η μοναρχοφασιστική Δεξιά δεν ήξερε τί να κάνει.

Τόση ήταν η επιτυχία του κινήματος, ώστε ο Γεώργιος Παπανδρέου (ακραιφνής αντικομμουνιστής καθώς ήταν) θέσπισε νόμο που απαγόρευε στη μαθητιώσα νεολαία να συμμετέχει στους Λαμπράκηδες.

Τότε τα στελέχη της ΕΔΑ έκριναν «ότι είναι προτιμότερο να διαλύσουν αυτό το μοναδικό κίνημα παρά να με βλέπουν μέσω αυτού του κινήματος να παίζω μέσα στην εθνική πολιτική σκηνή τον ρόλο που έπαιξα», διηγείται ο Μίκης. (511)

ΤΟ ΠΑΜ ΚΑΙ Η ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕ

Κάτι ανάλογο  συνέβη και με το ΠΑΜ. Το Πατριωτικό Μέτωπο ιδρύθηκε μια βδομάδα μετά τη δικτατορία, με πρωτοβουλία του Μίκη και ιδρυτικά μέλη κάποιους Λαμπράκηδες.
Αντίθετα, τα λίγα στελέχη της ΕΔΑ και μέλη του ΚΚΕ που δεν πιάστηκαν τη μέρα του πραξικοπήματος, δεν τόλμησαν να βγουν δημόσια να καταγγείλουν τη Χούντα, όπως έκανε ο Μίκης.

Τί συνέβη τότε;

 «Ύστερα από εβδομάδες έβγαινε ο ένας μετά τον άλλον για να με συναντήσουν», διηγείται ο Μίκης. «Έτσι όταν με είδε ο Μπάμπης Δρακόπουλος, που ήταν και ο γραμματέας του κλιμακίου των κομμουνιστών της ΕΔΑ, μου είπε: “Έσωσες την τιμή του ΚΚΕ”.

Εν τούτοις, τόσο αυτός όσο και οι υπόλοιποι δεν δίστασαν και πάλι να πάρουν μέσα από τα χέρια μου τις οργανώσεις που με τόσο μεγάλο κίνδυνο είχαμε κατορθώσει να στήσουμε εμείς οι δημιουργοί του Πατριωτικού Μετώπου, που συμπτωματικά ήμαστε όλοι Λαμπράκηδες. (…) Πριν τον Δρακόπουλο είχα συναντήσει τον Κώστα Φιλίνη, ο οποίος μου είπε: “Έστειλαν άνθρωπο απ’ έξω (από το Βουκουρέστι δηλαδή, του Π.Γ. του ΚΚΕ) με την εντολή να πας εκεί για να…απολογηθείς”. Προφανώς γιατί πήρα την πρωτοβουλία για την ίδρυση της πρώτης αντιστασιακής οργάνωσης μια βδομάδα μετά την κήρυξη της Δικτατορίας χωρίς να τους ρωτήσω» (512)
Το αποτέλεσμα ήταν, μετά την καθαίρεσή του ο Μίκης να βρεθεί απομονωμένος και αβοήθητος από τον παράνομο μηχανισμό, να συλληφθεί τον Αύγουστο του 1967 , να φυλακιστεί στην περίφημη «Μπουμπουλίνας»[4] και στη συνέχεια να υποστεί τα γνωστά δεινά  έως τον Απρίλιο  1970.
Τα ίδια δεινά υπέστησαν και οι Λαμπράκηδες τού ΠΑΜ, αλλά και τα νέα μέλη του Μετώπου που ακολούθησαν τον Μίκη στην καθαίρεσή του και δεν υπάκουσαν στην κομματική εντολή. (Σ.τ.σ: Ο κύκλος τραγουδιών «Ο Ήλιος και ο Χρόνος» που έγραψε ο Μίκης φυλακισμένος στην απομόνωση της  Γενικής Ασφάλειας  τα λέει όλα…)

«Από κει και πέρα»,  καταλήγει ο Μίκης, «κάθε προσπάθειά μου στον χώρο της Αριστεράς χτυπήθηκε αλύπητα, κυρίως από τις ηγεσίες της Αριστεράς και φυσικά από τα άλλα δύο κέντρα, ΠΑΣΟΚ και Δεξιά. Η εικόνα μου διαστρεβλώθηκε και η συμβολή μου μηδενίστηκε». (459)
(Σ.τ.σ: Αναλυτικά για όλα τα παραπάνω βλπ.  στη συνέντευξη  68 «Για τη νεολαία Λαμπράκη») 



"ΤΙ ΜΕ ΧΩΡΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ"






Ο Μίκης σήμερα τοποθετείται έξω και ενάντια στο σύστημα εξουσίας κι αυτή είναι η μεγάλη απόσταση που τον χωρίζει από τα κόμματα της Αριστεράς (105). Διότι η Αριστερά σήμερα αντιδρά με αντιλήψεις ταξικού-πολιτικού αγώνα μέσα από το σύστημα,  τη στιγμή που οι κυβερνήσεις συνθηκολογούν –όπως κατά την περίοδο της Κατοχής- «με τα στρατεύματα του άυλου χρήματος που εκπροσωπούν οι κυβερνήσεις-όργανα των τραπεζών». (123) 

«Ο λαός όμως», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μίκης, «περισσότερο ξύπνιος, με το μόνο μέσο που διαθέτει, τη διαδήλωση φωνάζει Προδοσία! Προδότες! γιατί θεωρεί την οικονομική καταστροφή που του κάνουν ως πράξη εχθρική. Για τον λαό, οι τράπεζες, τα Μνημόνια και οι Τρόικες είναι “εχθροί του έθνους”, δηλαδή του 90% του λαού, και οι συνεργάτες των εχθρών του είναι προδότες. Αυτό δυστυχώς δεν το καταλάβανε ακόμα οι αλλοτινοί αριστεροί του μπροστάρηδες στους αγώνες κατά των εκμεταλλευτών του. Γιατί δεν κατάλαβαν δυο λέξεις: Εχθρός του Έθνους». (124)

ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ, ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ, ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ 

Παρ’ όλ’ αυτά, ο Μίκης εξακολουθεί να πιστεύει στην Αριστερά. Σ’ εκείνη την Αριστερά που βρίσκεται βαθιά ριζωμένη μέσα στη λαϊκή συνείδηση. 
Γιατί «η  Αριστερά που όλοι φοβούνται, παραμένει παρούσα, όρθια και δυνατή. Γιατί ελληνική Αριστερά σημαίνει ιδέες, αγώνες, θυσίες, αίμα. Και έργα!» (154)
«Και πάλι, αν είναι να σωθούμε, θα είναι και πάλι η Αριστερά που θα μας σώσει. Κι όταν λέω Αριστερά, εννοώ τις ιδέες. Όπως εκείνες του ΕΑΜ. Της εθνικής ανεξαρτησίας, της παλλαϊκής εξουσίας και της πατριωτικής αναγέννησης.» (155)


ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗ











ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΤΟ:

http://anastasiavoulgari.gr/index.php

 (ΠΑΜ- ιδρυτές ο Μίκης Θεοδωράκης και άλλοι Λαμπράκηδες, μία εβδομάδα μετά το χουντικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου του 1967)
[2] Ο Μίκης είχε παραιτηθεί από το ΚΚΕ το 1949, μετά την περίφημη απόφαση της 6ης Ολομέλειας,  όταν βρισκόταν στη Μακρόνησο και από τότε μέχρι σήμερα δεν ξανάγινε ποτέ μέλος κανενός κόμματος.  
[3] Το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ ήταν εξόριστο στο Βουκουρέστι διότι τότε ήταν παράνομο, σύμφωνα με τους νόμους του κράτους.

[4] Στην οδό Μπουμπουλίνας, στο πλάι του Αρχαιολογικού Μουσείου,  εκεί που σήμερα βρίσκεται το Υπουργείο Πολιτισμού ήταν η Γενική Ασφάλεια Αθηνών. 

Διαβάστε Περισσότερα »

Δευτέρα, 25 Ιουλίου 2016

Ας βοηθήσουμε όλοι την δικηγόρο Αριάδνη Νούκα που κάνει νομικό ακτιβισμό για να σωθούν οι περιουσίες μας


Γιατί είναι σημαντικό;

ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΜΕ ΤHN ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΞΑΓΟΡΑΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ 
Στις 22-5-2016 ψηφίστηκε στην Ελληνική Βουλή, η απελευθέρωση των μεταβιβάσεων EΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕΝΩΝ και ΚΟΚΚΙΝΩΝ δανείων.Τα δάνεια των Ελλήνων ΕΙΤΕ ΑΠΟΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ, ΕΙΤΕ ΟΧΙ, θα περάσουν σε χέρια κερδοσκοπικών εταιρειών, FUNDS, που λειτουργούν με κριτήρια αμιγώς χρηματοοικονομικά, κερδοσκοπικά, χωρίς καμία κοινωνική ευαισθησία. Από την μεταβίβαση εξαιρούνται ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕΧΡΙ την 31-12-2017, τα δάνεια που είναι συνδεδεμένα με την πρώτη κατοικία αντικειμενικής αξίας 140.000 ευρώ, ΗΔΗ ΟΜΩΣ ΤΗΝ 2-6-2016 ΔΟΘΗΚΕ Η ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΑ FUNDS 

Η μεταβίβαση των δανείων γίνεται έναντι πολύ χαμηλού τιμήματος χωρίς ουσιαστικά την καταβολή φόρων και τελών, την ώρα που επιβάλλονται εξωφρενικές φορολογικές επιβαρύνσεις στους Ελληνες. Ενδεικτικά σε άλλες χώρες η πώληση των δανείων έλαβε χώρα σε εξωφρενικά χαμηλές τιμές. Στη Ρουμανία πουλήθηκαν στο 6% έως 10% της ονομαστικής αξίας τους, στην Ουγγαρία τα «κόκκινα» καταναλωτικά που πουλήθηκαν στο 12%-15% της αξίας τους. Στην Τσεχία και τη Σλοβακία πουλήθηκαν έναντι 19%-21%, ενώ στην Πολωνία, τα καταναλωτικά δάνεια πουλήθηκαν μεταξύ 11% και 14% της ονομαστικής και τα επιχειρηματικά δάνεια έναντι 6% με 10% της ονομαστικής αξίας τους.

Είναι υποχρέωση της Πολιτείας να νομοθετήσει υπέρ των δανειοληπτών και των εγγυητών το δικαίωμα να υποβάλουν πρόταση εξαγοράς των δανείων πριν την πώληση τους. Σε μια τέτοια περίπτωση η τράπεζα πετυχαίνει ακριβώς, ό,τι θα πετύχαινε και με την συνδιαλλαγή της με το κερδοσκοπικό fund, δηλαδή την είσπραξη του ίδιου χρηματικού ποσού. H πίστη της δεν διασαλεύεται, διότι θα πραγματώνει μια θεσμοθετημένη υποχρέωση της. Η όποια διασπορά του ηθικού κινδυνου, για όσα δάνεια συνεπών δανειοληπτών δεν μεταβιβαστούν μπορεί ν΄αποφευχθεί με μια σημαντική επιτοκιακή ελάφρυνση που επίσης μπορει να θεσμοθετήσει η Πολιτεία.

Πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2015 νομοθετήθηκε στην Κύπρο κατά την διάρκεια της 8ης αξιολόγησης και ενώ δεν είχε εξέλθει από το μνημόνιο, η δυνατότητα του δανειολήπτη και του εγγυητή εντός 45 ημερών να υποβάλει πρόταση στην τράπεζα για την εξαγορά του δανείου του.

Οι Ελληνες δεν θέλουν να αποφύγουν την αποπληρωμή των δανειακών τους υποχρεώσεων. Μέγιστη απόδειξη, ότι το έτος 2007 τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανέρχονταν σε ποσοστό 4,6%. Σήμερα ανέρχονται σε ποσοστό 53% αποκλειστικά λόγω της πρωτοφανούς σε μέγεθος και διάρκεια ύφεσης της ελληνικής οικονομίας. Αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις δανειακές υποχρεώσεις τους εξαιτίας της βίαιης συρρίκνωσης των εισοδημάτων τους, της ανεργίας, των πολλαπλών δυσβάστακτων φορολογικών επιβαρύνσεων και του μεγάλου όγκου των πτωχευμένων επισήμως και ανεπισήμως επιχειρήσεων .

Ειναι κεφαλαιώδης ανάγκη τα δάνεια των Ελλήνων να μην γίνουν βορά στα χέρια κερδοσκόπων.

Οι Έλληνες αντιμετώπισαν όλη αυτή την οικονομική κρίση που έχει εξελιχθεί σε ανθρωπιστική με παροιμιώδη ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ. Απέναντι σε αυτή τηνΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ η Πολιτεία οφείλει να επιδείξει ΣΕΒΑΣΜΟ. 

Στήριξε 
υπογράφοντας το ψήφισμα, για να διεκδικήσουμε να νομοθετηθεί η προτεραιότητα του δανειολήπτη και του εγγυητή να εξαγοράσουν το δάνειο που τους βαρύνει και να αποφύγουμε


  • τον αφανισμό της ακίνητης περιουσίας των Ελλήνων δανειοληπτών και εγγυητών
  • την απαξίωση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας των Ελλήνων από επιθετικές κερδοσκοπικές κατασχέσεις και πλειστηριασμούς
  • τον αφελληνισμό των ελληνικών επιχειρήσεων ή το οριστικό κλείσιμο τους

  • ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ, όχι μόνο τους δανειολήπτες, ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΣΥΝΟΧΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.

    Η διαδικασία είναι απλή, πληκτρολόγησε το email σου και τα στοιχεία σου και πάτα «Υπογράφω». Και διάδωσέ το μέσω email, Facebook και Twitter για να φτάσουμε το στόχο μας.
    Πατάμε πάνω στο σύνδεσμο και υπογράφουμε εδώ:
    https://secure.avaaz.org/el/petition/PROS_TON_ELLINA_PROThYPOYRGO_KAI_TA_MELI_TOY_ELLINIKOY_KOINOVOYLIOY_TA_DANEIA_STOYS_ELLINES_OHI_STOYS_KERDOSKOPOYS/?pv=18
    Διαβάστε Περισσότερα »

    Τρίτη, 19 Ιουλίου 2016

    ΛΙΘΙΝΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΗΣ


    O λίθινος άνδρας της Χοιροκοιτίας χιλιάδες χρόνια ατενίζει το μέλλον που δεν κατανοεί. Τα πόδια του καρφωμένα στο δικό του παρόν. Τα χέρια ανύπαρκτα. Τι να τα κάνει άλλωστε; Δεν έχει τίποτα να λάβει από τα δώρα των αιώνων. Μονάχα το βλέμμα θα ταξιδεύει αόριστα ελπιδοφόρο.


    Το τετράγωνο σώμα του θα μετριόταν από τον Γερασηνό. Η έννοια του Θεού θα μπλεκόταν στα σύμβολα της Τετράδας. "Μέγιστο θαύμα", "πηγή της Φύσης", δεν έχει σημασία το όνομα.




    Οι καλαμιές στην Ιεριχώ έπαιζαν με τους τέσσερεις ανέμους και στο κορμί τους πότε Γιώτα ο ήχος πότε Ήτα ο ήχος… Ι Η Ι Η σε φωνάζω στη Γη σου. ADAD ο λαός σου χάθηκε. ΑΜΩΝ σε ποια Μουσεία η μορφή σου λιπαρόθρονη λαμπυρίζει αναίτια στο πέρασμα του χρόνου; SIRE οι ευλογημένοι ποταμοί σου κοκκινίζουν στην παραφροσύνη των νέων ανθρώπων που σε αγνόησαν. Και εδώ θεέ μου τείνω τας χείρας μα η Αθηνά είναι κρυμμένη πίσω από την αιγίδα της.

    Κολυμπώ μόνος μου σε θάλασσες αγωνίας που η ίδια η ζωή απλόχερα μου χάρισε. Βλέπεις, η μοίρα μου κουβαλάει μέσα της τον Οδυσσέα. Και εγώ παιδί του, με χρέος απ' τα στενά της Σκύλλας και της Χάρυβδης να περάσω.


    Η Ιθάκη του κόσμου, το χρυσό μήνυμα στο κηρύκειο του Ερμή. Μα γεννήθηκα άθεος γιατί τότε στα πρώτα μου βήματα δεν γνώριζα το φόβο. Αυτόν που μετέπειτα του έσφιξα το χέρι στο δωμάτιο με τους τέσσερεις τοίχους. Βλέπεις, η αυλή του Θευδέριχου πίσω απ' τις ωραίες φυλλωσιές και την ήπια μουσική της άρπας έκρυβε τη φυλακή και την προδοσία.

    Boethius Anicius Manlius Torquatus Severinus

                Παραμυθία της φιλοσοφίας


    Σεβηρίνε, η προσωπική λύτρωση πέρασε μέσα από τη γραφή και τη σκέψη "Παραμυθία της
    Φιλοσοφίας". Ο λίθινος άνδρας καρφωμένος στο δικό του παρόν αναζήτησε την τροφή του λίγα χιλιόμετρα μακριά απ' το σπίτι του. Tώρα η σκέψη αχόρταγη αναζητάει ένα άλλο είδος τροφής κρυμμένο στα μυστήρια του σύμπαντος.

    Ο φόβος μου σε γέννησε ή υπάρχεις;

    Δεν είμαι βλάσφημος, συ είπες ότι είμαι γιός σου. Τα βασανιστήρια καθαγιάζουν; Και πού το τέλος τους; Έχουμε πολλά να πούμε αλλά κρύβεσαι ανάμεσα στο μυστήριο της Τετρακτύος.






    Πετρώνω το βλέμμα μου για να το δώσω στο Δευκαλίωνα του νέου Κατακλυσμού. Αλήθεια, οι κύκλοι που κλείνουν ερωτευμένοι με το θάνατο της χρονικής στιγμής είναι ο σκελετός της Ιστορίας μου;

    Έχω χαμένους σπονδύλους. Άλλοτε στέκομαι στα πόδια μου κι άλλοτε παίζω με τον Πύθωνα. Γι' αυτό ό,τι δεν κατανοώ θα το αφήσω πρόβλημα άλυτο στους εραστές των αρχέγονων μυστηρίων.


    Έρπομαι. Δίπλα μου κάτι μου λέει ο Ηοmo Habilis. Δεν το καταλαβαίνω. Μπροστά μου ο Homo Sapiens τείνει το χέρι του κι αόριστα δείχνει κάτι μπροστά. Δεν το διακρίνω.

    Στην Τήλο η κιβωτός κρατά τα μυστικά της. Ό,τι βλέπω ,ό,τι κατανοώ, ό,τι ορίζουν τα χέρια μου, τέσσερεις τοίχοι που οριοθετούν την ελευθερία μου.

    Θεέ μου, αν γυρίσω την πλάτη στο μέλλον, αν αρνηθώ την ύλη σου, θα σ' έχω νικήσει. Μα ξέρεις καλά πως είσαι ο νικητής γιατί όταν με γέννησες με μπόλιασες με την απληστία…


    ΣΩΤΗΡΗΣ ΜΠΟΤΑΣ
    Διαβάστε Περισσότερα »

    Δευτέρα, 11 Ιουλίου 2016

    ΜΙΑ ΚΟΥΠΑ ΑΠ' ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΤΟΥ ΦΟΛΟΥ


    Ουράνιες σπείρες ανακάτευαν το καλοκαιρινό αγέρι φιλτραρισμένο στην αρμύρα της θάλασσας. Οι ουράνιες εξισώσεις δεν γράφονται στα μάτια των θνητών.
    p = m / v

    Άλλωστε με τη γένεση του Έρωτα αποδέχεσαι και το θάνατο.
    Η αιωνιότητα αρχέγονο ερωτηματικό. Σαράκι που αποσαθρώνει την έννοια της ύλης.
    Ο σταυρός του Α Ζ Ω Θ, παιχνίδι στα χέρια του Κούνρατ, διαιωνίζει τη μυστικιστική τάση του νεοφώτιστου αλχημιστή. Ο άχρονος νους αναζητά την αιωνιότητα στην απεραντοσύνη του Σύμπαντος. Οδοιπόρος ονειροβάτης στο παιχνίδι της κατανόησης του κόσμου.

    Κι αλήθεια, ποιό είναι το πραγματικό κόσμημα στην απεραντοσύνη του χάους;

    Ο πριν την έκρηξη κόσμος, η μεγάλη στιγμή της έκρηξης ή ο μετά την έκρηξη κόσμος;

    Στα χέρια μου κρατώ μια χούφτα άμμο, τη βυθίζω απαλά στην αγκαλιά της θάλασσας. Καλοκαιρινό παιχνίδισμα με το κύμα και η αυθόρμητη ερώτηση: Κρατάω τίποτα; Μου ανήκει κάτι;

    Α – Ω Αρχή και Τέλος.

    Ζ- Θ Ζωή και Θάνατος

    Ομόκεντροι κύκλοι ύλης και αντι-ύλης. Η Εννεάδα πολλαπλασιάζει τον εαυτό της και ταυτόχρονα τον διαιρεί. Όμηρος παρατηρητής αναζητάς με τα μάτια της ψυχής το θείο δράμα ή το θείο παιχνίδι. Ο Φρειδερίκος σε γεύμα με την ιέρεια της τρέλας αναζητά τους δρόμους της αλήθειας μα χάνεται στο δαίδαλο του νου.

    Η κόρη της Πασιφάης δεν έχει να δώσει σε αυτόν άλλο μίτο. Άλλωστε πριν από χρόνια είχε παντρευτεί το θεό της μέθης. Το μόνο που απλόχερα θα χάριζε σε όλους τους θνητούς είναι η ιερή μέθη της τρέλας και του θανάτου.


    Ο Κύνας φυλάει καλά τα στενά περάσματα της νύχτας. 56 μοίρες βορεινά και ενενήντα μοίρες νότια, ορατό το φωτεινό του αλύχτισμα. Και ο Σείριος, το κλειδί για την πόρτα του ουράνιου μυστηρίου.

    Κρατάω τίποτα στα χέρια μου;

    Ανασαίνω το κίτρινο φως της Σελήνης και θολώνει ο νους. Σα να ρουφώ θειάφι από τις αναθυμιάσεις ηφαιστείου.





    Τρωγλοδύτης βλέμμα, τι αστείο, αναζητά το φως στις σκοτεινές σπηλαιώσεις του νου. Κι ο χαρτογράφος των άστρων μυθιστορεί την Αλμαγέστη στα εγγόνια του.

    Υγρό ασήμι στα χέρια μου, καταγράφει τη θερμοκρασία της αντοχής μου. Τετραγράμματος Εσταυρωμένος ψιθυρίζει μυστικά στους μυημένους την αναγκαιότητα του θανάτου.

    Τρεις φορές θα χτυπήσω την πόρτα του Σύμπαντος. Τρεις μυστικοί χτύποι και είναι σίγουρο πως δεν θα μ' ανοίξει κανείς. Ποιος ασχολείται με τα θεϊκά παιχνίδια την ώρα που κάνουν συμπόσιο οι μέγιστες δυνάμεις του Σύμπαντος.

    Τολμώ και κλέβω τον ιερό σκύλο για να σεργιανίσω τους άχρονους τόπους του μυστηρίου. Κανείς δεν μου είπε πως τούτος ο σκύλος είναι οδηγός τυφλών.


    Τι είδα; Τι γνωρίζω, τι μέλλει για μένα ο χρόνος; Μια κούπα κρασί απ' το κελάρι του Φόλου κερασμένη απ' τα χέρια της Αριάδνης.

    ΣΩΤΗΡΗΣ ΜΠΟΤΑΣ



    Διαβάστε Περισσότερα »

    Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2016

    Ο ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΟΥΠΟΥΛΑ ΤΟΥ ΚΥΚΝΟΥ

                                                                 



    Ιουλιανές νύκτες και οι Αλφόνσιοι Πίνακες σκιαγραφούν τον κυβιστή ζωγράφο του  Σύμπαντος.
    Με ψάχνω.
    Με αναζητώ.
    Προσπαθώ να με ορίσω και ιδρώνω διανύοντας άχρονα χιλιόμετρα.
    Με το σφουγγάρι του Σύμπαντος σκουπίζω το πρόσωπό μου
    και κιτρινίζει ρουφώντας όχι μόνο τον ιδρώτα μου αλλά και ολάκερη την αγωνία μου.


    Ερατοσθένη, εσύ που υπολόγισες το μέγεθος της Γης, πες μου...
    Πες μου σε ποιά τσέπη χωράει τούτο το γαλάζιο τόπι και αποκάλυψέ μου  ακόμα αν θέλεις κάτι.
    Την κουβαλώ ή με κουβαλάει;


    Στο Βόρειο Χάος ο γιός του Άρη απαλλαγμένος από την γήινη μοίρα του, απολαμβάνει το πέταγμά του πάνω από τους ατσαλάκωτους ποταμούς του Σύμπαντος.
    Ώ! Τί όμορφα σιδερωμένα τούτα τα λευκογάλαζα ποτάμια από το ασκούριαστο ατμοσίδερο του Συμπαντικού Κυβιστή!
    Κύκνε, σε βλέπω να παίζεις με τους συντρόφους σου.
    Ο Κηφέας, ο Δράκοντας, η Αλώπηξ, ο Πήγασος, η Σαύρα και η Λύρα.
    Όλοι μα όλοι, ένας κύκλος.
    Και συ, γιέ του Άρη, να πετάς χωρίς σταματημό, ανάμεσα σε αστρικά απολιθώματα.


    Τίποτα πιά δεν σε τρομάζει. Ο Ηρακλής σε πέρασε στην άφθαρτη πλευρά της όρασής μου.
    Όλα γαλήνια εκεί και ο Αλμπιρέο χαράζει την πορεία σου, μα εγώ παρέα ακόμα με τον Ερατοσθένη.
    Γυρίζουμε τον σφαιρικό του Αστρολάβο, για να μας αποκαλύψει τις επόμενες εκλείψεις του ηλίου μας.
    Και ώ, ναι, εκεί, ανάμεσα στο σκοτεινό στερέωμα, μαζεύω τα λευκά σου πούπουλα, γιατί είμαι αυτός που έκαψε την Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.
    Και το χειρότερο;
    Είναι το μόνο που ξέρω, Κύκνε, να κάνω καλά.
    Καληνύκτα, ξημερώνει τώρα και θέλω να βρω πάνω στο γαλάζιο τόπι που έχω στην αυθάδικη τσέπη  μου,  τα μικρά σου πούπουλα για να ανάψω τις αυριανές φωτιές του κόσμου μου.
    Κύκνε, τράβα και την Σελήνη στα μέρη σου, γιατί ...  αρκετά κιτρίνισε από την αγωνία που την μπόλιασα.
    Διακόσια δεκαέξι αστέρια εσύ και εγώ ... μιά χούφτα σκουριά από το γένος μου.
    Και ένας Κυβιστής μονάχα ξέρει αν εμείς οι δύο θα  συναντηθούμε ποτέ...

    ΣΩΤΗΡΗΣ ΜΠΟΤΑΣ


    Διαβάστε Περισσότερα »

    Τρίτη, 5 Ιουλίου 2016

    «Διάλογοι στο Λυκόφως» του Μίκη Θεοδωράκη -Μια απόπειρα παρουσίασης

    Της Αναστασίας Βούλγαρη 

     

    Εισαγωγή

    Το παρόν, αναπόφευκτα πολυσέλιδο κείμενο, δεν είναι παρά η απόπειρα παρουσίασης του καινούριου βιβλίου τού Μίκη Θεοδωράκη με την παράθεση μόνο των βασικών σημείων του.
    Ο λόγος για το νέο βιβλίο τού Μίκη Διάλογοι στο λυκόφως. Ενενήντα αυτούσιες συνεντεύξεις από το 2003 έως το 2015.
    Προτίμησα να μην παραθέσω τα άγνωστα, στο πλατύ κοινό, ιστορικά γεγονότα-αποκαλύψεις της περιόδου 1960-1980, προκειμένου να δοθεί περισσότερη έμφαση στη θεοδωρακική σκέψη και μουσική και στον συνεχή αγώνα τού Μίκη για την εθνική ανεξαρτησία και την ελευθερία. Από την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης, των Δεκεμβριανών και του Εμφυλίου παραθέτω ένα απόσπασμα για την εαμική γενιά και το συγκλονιστικό, έως δακρύων,  απόσπασμα για τη Μακρόνησο.    
    Επομένως, ο αναγνώστης που θέλει να γνωρίσει το βιβλίο  και να διαμορφώσει τη δική του άποψη θα πρέπει να το μελετήσει εξ ολοκλήρου. Αλλά ας  περάσουμε  στο βιβλίο.  
    Ο λυρικός και μουσικός γραπτός λόγος του Μίκη Θεοδωράκη,  ένας  λόγος-ποταμός με ποιητικότητα ακόμα και στις στιγμές της πίκρας, της οργής ή των αντικρουόμενων συναισθημάτων του, είναι το  απόσταγμα της βαθειάς του επικοινωνίας με τον Αναξίμανδρο και τον Ηράκλειτο, με τον Μακρυγιάννη και τον Μαρξ, με τη δυτική και ρώσικη συμφωνική μουσική, το βυζαντινό μέλος και τους αρχαίους «τρόπους», με το ρεμπέτικο και το λαϊκό. Μιας βαθειάς επικοινωνίας και βιωματικής εμπειρίας με την ελληνική ποίηση από τον Αισχύλο έως τον Διονύση Καρατζά.
    Με τον πρόλογο του ο Μίκης τείνει στον αναγνώστη τον «Μαγικό σπάγκο» σαν ένα τεράστιο «πιστεύω», «αγαπώ», «επιμένω». Αν ο αναγνώστης πιάσει την άκρη του «σπάγκου» θα μεταφερθεί από την ξηρασία της ενδοχώρας, όπου βρίσκεται ακινητοποιημένος και άδειος από «ανθρωπομονάδες[1]», στην κοίτη του λόγου-ποταμού.
    Αν ο αναγνώστης αποφασίσει να κάνει το ταξίδι κι  ακολουθήσει τον δρόμο του νερού, θα βρεθεί μπροστά στην πύλη του «θεοδωρακικού σύμπαντος[2]». Κι αν, τελικά,  αποφασίσει να διαβεί την πύλη και να κοινωνήσει τον θεοδωρακικό λόγο θα ταυτιστεί με τον επίλογο τού βιβλίου. Στους ήδη μυημένους θα πρότεινα μετά τον «Μαγικό σπάγκο» να διαβάσουν το «Αντί επιλόγου» κι ύστερα να προχωρήσουν κανονικά στο υπόλοιπο βιβλίο…
    Νομίζω ότι ο πυρήνας της θεοδωρακικής σκέψης βασίζεται  στη θεωρία του για τον «νόμο της συμπαντικής αρμονίας[3]» και γύρω του δημιουργεί ομόκεντρους κύκλους σκέψεων, ιδεών και πράξεων, από τη σύνθεση των μουσικών του έργων έως τον αγώνα για την εθνική ανεξαρτησία και την ελευθερία.
    Ας ξεκινήσουμε όμως το ταξίδι. 

    Α) Ο «Νόμος της Συμπαντικής Αρμονίας»

    Ο Μίκης διαμορφώνει τη θεωρία του για τον «Νόμο της Συμπαντικής Αρμονίας», σε ηλικία 14 ετών,  όταν έρχεται σε επαφή με τα κείμενα του Αναξίμανδρου, του Ηράκλειτου και των Πυθαγορείων.
    Με αφετηρία τον ηρακλείτειο Νόμο των Αντιθέσεων ανακαλύπτει  το αντιθετικό  ζεύγος «αρμονία- χάος» και   οικοδομεί τη θεωρία  του:  Η ουσία της ζωής εκπορεύεται από το κέντρο της συμπαντικής αρμονίας, που οι νόμοι του καθορίζουν το καθετί, «από τη γένεση και τον θάνατο των γαλαξιών έως τις ελάχιστες λεπτομέρειες που καθορίζουν τη λειτουργία του κόσμου»πως οι φυσικοί και βιολογικοί νόμοι που διέπουν τη ζωή «ψάχνουν να ανακαλύψουν τις αντανακλάσεις του νόμου της συμπαντικής αρμονίας στην περιοχή τους», έτσι και η επιστήμη, η τέχνη, η θρησκεία, η ηθική, οι κοινωνικές θεωρίες «αποβλέπουν, η καθεμιά από τη σκοπιά της, να ανακαλύψουν την αντανάκλαση του νόμου της συμπαντικής αρμονίας στον χώρο τους». (563)
    Ως παράδειγμα φέρνει τον  Παρθενώνα που «κωδικοποίησε μια για πάντα τους “κανόνες” του ωραίου», και μέσα σ αυτό το μοναδικό παγκόσμιο πρότυπο «καταγράφηκε» η αντανάκλαση της συμπαντικής αρμονίας.
    Γιατί η τέχνη «δημιουργεί πνευματικά έργα που όσο πιο πιστά προβάλλουν μπροστά στον άνθρωπο το “είδωλό” του, που στην πραγματικότητα αντανακλά τη συμπαντική αρμονία, τόσο περισσότερο γίνονται αποδεκτά από αυτόν» (575).
    Από όλες τις εκφράσεις της ανθρώπινης πνευματικής δημιουργίας  η μουσική, ως  τέχνη της αρμονίας, βρίσκεται πιο κοντά στον νόμο της συμπαντικής αρμονίας. «Η φιλοσοφία της μουσικής μάς πλησιάζει πιο κοντά από καθετί άλλο στην πεμπτουσία της ζωής, στο αληθινό της περιεχόμενο και στον αληθινό προορισμό της, πράγματα που προϋποθέτουν τη γνώση των ορίων της ζωής. Την αρχή και το τέλος και την παραδοχή που απορρέει από αυτή την αέναη εναλλαγή, ότι δηλαδή όλοι και όλα αποτελούμε μέρος ενός παιχνιδιού, χωρίς να καταλάβουμε ποτέ το νόημά του, ίσως γιατί η ανθρώπινη νοημοσύνη σταματά μπροστά στο κατώφλι του απείρου. Παρ όλ αυτά, μας μένει η χαρά να βιώσουμε τη δωρεά της ζωής. Και η κορύφωση αυτής της χαράς είναι η βιολογική, ψυχική και πνευματική μας ταύτιση με τον νόμο της συμπαντικής αρμονίας, που τόσο απλόχερα μπορεί να μας χαρίσουν προ παντός οι μουσικοί νόμοι της αρμονίας, εάν και εφόσον γίνουμε άξιοί τους». (574) Ως ιερό κέντρο της συμπαντικής αρμονίας ο Μίκης ορίζει τη μουσική.
     «Ταυτίστηκα ψυχικά και διανοητικά», γράφει ο Μίκης, «με την παρουσία γύρω μου και προ παντός μέσα μου, αυτής της συμπαντικής αρμονίας της οποίας προσπάθησα σε όλη τη ζωή  μου, με τα έργα και τις πράξεις μου, να αξιωθώ να γίνω οργανικό μέρος. Και είναι κάτω από το πρίσμα αυτό που οδηγήθηκα τόσο στους κοινωνικούς αγώνες, με στόχο τη δημιουργία μιας ιδανικής κοινωνίας που να αντανακλά τους αρμονικούς νόμους που διέπουν την ίδια την ουσία της ζωής, όσο και στη σύνθεση των μουσικών μου έργων». (576)
    Για τον Μίκη η βασική αντίθεση αρμονίας-χάους καθορίζει, όχι μόνον τους φυσικούς και βιολογικούς νόμους αλλά και όλη τη λειτουργία της ανθρώπινης κοινωνίας και του καθενός ανθρώπου ξεχωριστά. Από την διαπάλη της αρμονίας με το χάος δεν γλύτωσε κανένας λαός, επισημαίνει. Αλλά και στην ανθρώπινη ιστορία άλλοτε νικά η αρμονία κι άλλοτε το χάος.

    Β) ΜουσικήΗ συνέχεια της ελληνικής  μουσικής από την αρχαιότητα έως τη λυρική τραγωδία

    Ο Κωστής Παλαμάς είχε γράψει: «Οι αρχαίοι μεστώσανε από νόημα τη λέξη μουσική. Μουσική γι αυτούς και η ποίηση, μουσική και η φιλοσοφία, η μέγιστη μουσική. Μουσική και κάθε τι που σύμμετρα και καλόρρυθμα μορφώνει τη ζωή και την τέχνη˙ μουσική κάθε παιδεία της ψυχής».
    Ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει στο βιβλίο του ότι οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν μουσική την αδιάσπαστη ενότητα ποίησης, μελωδίας και κίνησης. «Και θεωρούσαν ότι μόνο αυτή η μουσική προσδιορίζει τον άνθρωπο σαν ένα ον που συγχρόνως σκέπτεται, αισθάνεται και πράττει». (446)
    Υπάρχει μια αδιάλειπτη συνέχεια και ενότητα ανάμεσα στην αρχαία μουσική, τη βυζαντινή, τη δημοτική και τη σύγχρονη λαϊκή μουσική. Η βάση της μουσικής, οι κλίμακες, οι λεγόμενες τροπικές (ή modal, όπως λέγονται στη Δύση) δεν αλλάζει. Οι μουσικές κλίμακες διαμορφώνονται στην αρχαιότητα από τους Πυθαγόρειους και ονομάζονται «τρόποι». Στο βυζάντιο παραμένουν ίδιοι αλλά μετονομάζονται σε «ήχους». Το δημοτικό τραγούδι στηρίζεται στους «ήχους», ενώ στο ρεμπέτικο οι βυζαντινές κλίμακες μεταφέρονται ελαφρώς αλλοιωμένες με αραβικά και τουρκικά στοιχεία και οι «ήχοι» ονομάζονται «δρόμοι». Από αυτήν τη διαχρονική πορεία της ελληνικής μουσικής προκύπτουν οι μεγάλοι συνθέτες του λαϊκού τραγουδιού (Βαμβακάρης, Τσιτσάνης, κ.λπ.). Το επόμενο σημαντικό βήμα γίνεται με τους συνθέτες που μελοποίησαν τους Έλληνες ποιητές και αποκατέστησαν  την ισορροπία μεταξύ μέλους και λόγου, δηλαδή της ελληνικής ποίησης με την ελληνική μελωδία. Αυτή είναι «η κορυφαία αισθητική κατάκτηση με τη σφραγίδα της ελληνικότητας, που ξεκινά από τα βάθη των αιώνων».(610) Και εδώ ο Μίκης εννοεί την μελοποιημένη ποίηση.

    Το έντεχνο-λαϊκό, το «τραγούδι-ποταμός» και η λυρική τραγωδία.

     Ο λυρισμός είναι  ο μοναδικός τρόπος έκφρασης του τραγικού

    Το έντεχνο-λαϊκό τραγούδι για τον Μίκη Θεοδωράκη ήταν η αρχή ενός μουσικού διαλόγου με ολόκληρο τον ελληνικό λαό. Ήταν τότε που ο λαός όρθωνε πάλι το ανάστημά του ύστερα από την τραγωδία του Εμφυλίου και ζητούσε έναν ολότελα δικό του τρόπο καλλιτεχνικής έκφρασης. «Από τη μια πλευρά οικεία, όσο το λαϊκό τραγούδι, και υψηλή, όσο η ελληνική ποίηση». (379)
    Τα τραγούδια τού Μίκη αποτελούν μέρος του συμφωνικού του έργου. Όμως, προκειμένου να εισάγει τον λαό-συνομιλητή στη συμφωνική μουσική, ο Μίκης δημιουργεί το έντεχνο-λαϊκό τραγούδι.
    Το έντεχνο-λαϊκό είναι η ένωση των λαϊκών και παραδοσιακών στοιχείων (π.χ. το βυζαντινό μέλος) με τα λόγια έντεχνα στοιχεία, δηλαδή τη λόγια μουσική και ποίηση.
    Με στόχο τη δημιουργία μας ελληνικής σχολής μουσικής σύνθεσης, κατά τα πρότυπα των σχολών της συμφωνικής μουσικής, ξεκινά από την απλή μορφή του κύκλου τραγουδιών,  περνά στη φόρμα της λαϊκής τραγωδίας (Το τραγούδι του νεκρού αδελφού), έπειτα δημιουργεί το λαϊκό ορατόριο, δηλαδή τη σύνδεση της σύγχρονης ελληνικής λαϊκής μουσικής με τη συμφωνική μουσική (Άξιον Εστί), στη συνέχεια το «τραγούδι-ποταμός» (Κατάσταση Πολιορκίας, Επιφάνια Αβέρωφ, Raven, κ.λπ) και τέλος τη λυρική τραγωδία (Αντιγόνη, Μήδεια, κ.λπ.).
    Όμως, το μουσικό έργο του Μίκη δεν αποτελείται από ξεχωριστά, μεμονωμένα «μέρη», αντίθετα όλα τα έργα συνενώνονται μεταξύ τους σαν αστερισμοί που δημιουργούν έναν μουσικό γαλαξία.
    Για το «τραγούδι- ποταμό»: Ο Μίκης, εμπνεόμενος από τους βυζαντινούς ψαλμούς όπου το μέλος ακολουθεί τη ροή του κειμένου, δημιουργεί το «τραγούδι- ποταμό». Εδώ δεν υπάρχει η δυτική τεχνική της θεματικής ανάπτυξης, δηλαδή δυο-τρεις μουσικές φράσεις-θέματα στα οποία συχνά στηρίζεται μια σονάτα ή μια συμφωνία, αλλά «η μουσική ενότητα ακολουθεί τη νοηματική ενότητα του κειμένου, και τελικά επιτυγχάνεται με την εσωτερική ενότητα των πολλαπλών μουσικών φράσεων, που εξελίσσονται συνεχώς, σχηματίζοντας τελικά μελωδίες, πολλές φορές εκατοντάδων μέτρων. Δηλαδή στη βάση υπάρχει ένα μέλος που αναπαράγεται από τον εαυτό του και που, όμως, αν και μακρύ σαν “ποταμός”, θα πρέπει να είναι τόσο πηγαίο και δυνατό, ώστε να μας επιβάλλεται σαν μια μεγάλη σε διάρκεια, όμως ενιαία σε χαρακτήρα, μελωδία».(525)
    -Ως παράδειγμα παραθέτω το τραγούδι Ο επιζών, σε ποίηση του Τάκη Σινόπουλου  https://www.youtube.com/watch?v=T_DBhu0FsXA
    Την ίδια τεχνική ακολουθεί και στη σύνθεση της όπερας, της  λυρικής τραγωδίας, όπως την ονομάζει, γιατί ο λυρισμός είναι ο μοναδικός τρόπος έκφρασης του τραγικού. Με μια διαφορά: Ενώ τα λιμπρέτα της δυτικής όπερας βασίζονται στις περιόδους της κυριαρχίας της μεγαλοαστικής τάξης, η αρχαία τραγωδία περιγράφει τις ρίζες της ανθρώπινης ζωής και ύπαρξης, την ίδια τη μοίρα του ανθρώπου όπου κυριαρχεί το τραγικό στοιχείο.
    «Η τραγωδία για μένα», γράφει ο Μίκης, «έχει τον χαραχτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για πνευματική και ψυχική ολοκλήρωση». (530)
    Ο λόγος των αρχαίων τραγωδών περιγράφει πρόσωπα-σύμβολα  καταδικασμένα να ζήσουν γεγονότα και καταστάσεις προκαθορισμένες από τη μοίρα τους. Οι διάλογοι οδηγούν την πλοκή σε κρίσεις, εκρήξεις και συγκρούσεις «με χαρακτήρα αιώνιο» και τελικά σε λύσεις. Επομένως η μουσική θα πρέπει να βρίσκεται «στο ύψος της συναισθηματικής φόρτισης που εμπεριέχει ο τραγικός λόγος».(77).
    Παίρνει, λοιπόν, τη βασική δομή της δυτικής όπερας, δηλαδή τις ανθρώπινες φωνές και τη συμφωνική ορχήστρα ως συνοδεία στις φωνές και στη χορωδία. Τα λιμπρέτα του βασίζονται στον μύθο των αρχαίων ποιητών. Ο καθοριστικός και κυρίαρχος λόγος του χορού τον οδηγεί στην αναζήτηση ενός νέου τρόπου μελωδικής γραφής, «που κυριαρχεί από την πρώτη ως την τελευταία νότα και που με οδήγησε σε μια ενορχήστρωση που- όπως η μελωδική ανάπτυξη- ακολουθεί κατά γράμμα την εξέλιξη της τραγωδίας και επιπλέον προσπαθεί να εκφράσει τον εσωτερικό-ψυχικό κόσμο προσώπων-συμβόλων φορτωμένων με το βάρος του πεπρωμένου. Η μουσική-ορχηστρική συνοδεία των χορικών γίνεται πιο πλούσια με την παρουσία της τετραφωνικής χορωδίας και αναδεικνύεται σε πρωταγωνιστή τού έργου. Όλα αυτά τα νέα στοιχεία θεωρώ ότι δικαιολογούν την ανάδειξη μιας νέας μουσικής μορφής, της λυρικής τραγωδίας και απαιτούν νέους τρόπους σκηνικής παρουσίασης». (78)   
    (Ως παράδειγμα παραθέτω τη σκηνή 9 από τη λυρική τραγωδία Ηλέκτρα https://www.youtube.com/watch?v=aqe9OF0tJDg)

    Το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη και ο λαός

    Ο στόχος της μεγάλης τέχνης είναι «να εκφράζει τα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης και να ικανοποιεί τις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου και να συνενώνει κάτω από τον ήλιο της όλους τους ανθρώπους, γιατί ακριβώς τους βοηθάει να γίνουν πραγματικοί άνθρωποι. Αυτός ακριβώς ο στόχος επιτυγχάνεται στη χώρα μας σήμερα, χάρη στο ελληνικό τραγούδι».(596) Γιατί οι Έλληνες τραγουδώντας εκφράζουν τα βάθη της ψυχής τους και ενώνονται. Τα όποια τείχη υπάρχουν ανάμεσά τους γκρεμίζονται
    Στη δεκαετία του 1960 ο λαός γεμάτος ιδέες και οράματα, με την εθνική αντίσταση ζωντανή μέσα του και συμμετέχοντας στο μαζικό κίνημα, είδε στα τραγούδια εκείνης της περιόδου «έναν πιστό εκφραστή των πιο μύχιων συναισθημάτων του». Αυτή η σχέση λαού-τραγουδιού διατηρήθηκε ως τις παρυφές της δεκαετίας του 1980, ώσπου η σχέση αυτή αρχίζει να φθίνει και να αλλοιώνεται, όταν ο καταναλωτισμός, που εφορμά στην ελληνική κοινωνία και γίνεται τρόπος ζωής και ύπαρξης, γεννά την υποκουλτούρα (την οποία στηρίζουν σε αγαστή συνεργασία η ελληνική ολιγαρχία μαζί με το πολιτικό σύστημα), που από τη μια αυξάνει τα κέρδη της αγοράς κι από την άλλη δηλητηριάζει τη νόηση και τον ψυχισμό τού λαού. Αποτέλεσμα: Ο ίδιος ο λαός γυρνά την πλάτη του στα μεγάλα έργα τέχνης και στη μελοποιημένη ποίηση. Γι αυτό σήμερα η πλειονότητα των μουσικών έργων και των τραγουδιών τού Μίκη παραμένουν άγνωστα.
    Εδώ ο Μίκης εξομολογείται: «Ο ιδεώδης συνομιλητής μου και αποδέκτης του έργου μου δεν μπορεί να είναι πια το πλατύ κοινό, (…) αλλά ο ίδιος ο εαυτός μου και όσοι μού μοιάζουν και επομένως με γνωρίζουν και με αγαπούν πάνω από μόδες, λαϊκά κέντρα και πωλήσεις δίσκων, σουξέ και άλλα τινά».

    Η δίωξη του μουσικού του έργου

    Ο Μίκης διηγείται μερικά από τα πάμπολλα περιστατικά της δίωξης τού έργου του από το 1960 έως σήμερα.
    Δύο είναι τα πλέον σοκαριστικά, επειδή συνέβησαν σε συνθήκες κοινοβουλευτικής δημοκρατίας: Η απαγόρευσή του από τις δισκογραφικές εταιρίες επί δέκα συνεχή χρόνια, που αρνούνταν να εκδώσουν τους δίσκους του και έδιναν εντολή στους πωλητές τους να μη δείχνουν τους δίσκους του Μίκη στα δισκοπωλεία, τη στιγμή που δίσκος  του με τη Μίλβα στη Γερμανία είχε ήδη πουλήσει 500.000 αντίτυπα,  και η ματαίωση 35 εμφανίσεων του μπαλέτου, της χορωδίας και της ορχήστρας της Λυρικής, σε 25 σκηνές της Γερμανίας, της Πολωνίας και της Ιταλίας, με το μπαλέτο Ζορμπάς, με απόφαση του τότε διευθυντή Λαζαρίδη και με το επιχείρημα ότι δεν ανέλαβε τη Λυρική για να ασχοληθεί με «τζατζίκι και συρτάκι».
    Γ) Ο αγώνας για την εθνική ανεξαρτησία και την ελευθερία- Πολιτική θεωρία και πράξη

    Για τον Μίκη ο πόλεμος, η βία, η άγρια εκμετάλλευση του ανθρώπου και της φύσης, ο καταναλωτισμός και η υποκουλτούρα, αλλά και η κυριαρχία (ατομικά ή συλλογικά) της κτηνώδους πλευράς τού ανθρώπου  ανήκουν στον κύκλο του χάους. Ο καπιταλισμός οδηγεί την ανθρωπότητα στο χάος, γράφει χαρακτηριστικά.
    Αντίθετα ο πολιτισμός, τα πνευματικά και καλλιτεχνικά επιτεύγματα, η τέχνη, ο έρωτας, οι κοινωνικοί αγώνες, ανήκουν στον κύκλο της αρμονίας. Κι όπως με τη μουσική του και το μεγάλο κίνημα της πολιτιστικής επανάστασης υπηρέτησε τον νόμο της συμπαντικής αρμονίας, το ίδιο έκανε και με την αγωνιστική  του δράση. Κάθε φορά που επικρατούσε το χάος ο Μίκης έβγαινε στις επάλξεις, υπηρετώντας την αρμονία.
    Χάος η Κατοχή κι ο Μίκης ένοπλος παρτιζάνος του ΕΛΑΣ Αθήνας. Χάος η επέμβαση των Άγγλων τον Δεκέμβρη του ’44 κι ο Μίκης διμοιρίτης της ΕΠΟΝ, χάος η δικτατορία κι ο Μίκης συστήνει το ΠΑΜ. Κάπως έτσι συνεχίζει μέχρι τη δημιουργία της Σπίθας (την τέταρτη ιστορική ευκαιρία, όπως την αποκαλεί) τότε που ο Μίκης διείδε, λίγες μέρες μετά το Καστελόριζο  και μόνον εκείνος από ολόκληρη την αριστερά, τον νέο κύκλο του χάους που έμελλε να επικρατήσει στην πατρίδα μας.

    Η εξάρτηση

    Η εξάρτηση της πατρίδας μας από τις ξένες μεγάλες δυνάμεις στο παρελθόν και σήμερα από τις ΗΠΑ, είναι, για τον Μίκη, η ρίζα του κακού, ειδικά από τον πόλεμο και μετά. Γιατί ήταν η εξάρτηση που έφερε τον εμφύλιο κι αυτός με τη σειρά του τη δικτατορία κι έπειτα τον μεταχουντικό λαϊκισμό, που «οδήγησε στη γενίκευση της διαφθοράς, στον υποβιβασμό της παιδείας, τη νόθευση του πολιτισμού και στην καταρράκωση του ήθους» με πιο τραγικό αποτέλεσμα το βαθύ πλήγμα του πατριωτισμού μας. (191).    
    Μία από τις κορυφαίες συνεντεύξεις του βιβλίου είναι η συνέντευξη με  αριθμό 24 και τον τίτλο: Φάκα-Μίξερ-Χωνί-Γάτα για τη σημερινή κατάσταση. Μόνον ο Μίκης είδε, από νωρίς, τη φάκα και τη γάτα και κανείς δεν τον πίστεψε…
    Ο Μίκης θεωρεί ύποπτη την εισαγόμενη οικονομική κρίση και πιστεύει ότι από τη μια πλευρά η αντιδραστική Ευρώπη, (η νέα «πέμπτη φάλαγγα», όπως τη χαρακτηρίζει) μας εκδικείται για το αντιστασιακό φρόνημα του λαού μας» (170) και από την άλλη ο σκοπός των ξένων δυνάμεων σήμερα «είναι να εξοντώσουν τον λαό, γιατί είναι εμπόδιο στο μεγάλο τους σχέδιο να καρπωθούν 100% τον μεγάλο εθνικό μας πλούτο που βρίσκεται μέσα στα βουνά μας και στον βυθό των θαλασσών»(62). Μόνο που η νέα πέμπτη φάλαγγα έχει συμμάχους σε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα και, δυστυχώς, και σε κάποια τμήματα μιας ορισμένης αριστεράς…
    Ανησυχεί έντονα με τη μεθοδευμένη προσπάθεια «διεθνών και εγχώριων κύκλων για τη διάλυση της κοινωνικής, ιστορικής και εθνικής μας συνέχειας, και, ακόμα, για τον αυξανόμενο κίνδυνο της ίδια της εδαφικής ακεραιότητας τής χώρας» και στέλνει ηχηρό μήνυμα στους αρνητές της ελληνικότητας, οι οποίοι φορώντας τον μανδύα μιας ορισμένης δήθεν αριστερής διανόησης, αμφισβητούν την εθνική μας ιστορία, τις ιστορικές και επιστημονικές μας παραδόσεις και τον νεοελληνικό πολιτισμό: «Η απάντησή μου σ’ αυτή τη διαβρωτική επίθεση, που κλονίζει την ίδια την εθνική μας οντότητα, είναι πόλεμος μέχρις εσχάτων. Το ίδιο ακριβώς όπως έκανα και απέναντι στη στρατιωτική δικτατορία».
    Οι προτάσεις τού Μίκη για τη σωτηρία της πατρίδας, καθώς και η πάγια θέση του για την Ουδετερότητα της Ελλάδας, περιέχονται στο βιβλίο. 

    Πολιτιστική επανάσταση-Δικτατορία

    Ο Μίκης δημιουργεί, πλάι στο πολιτικό κίνημα της δεκαετίας του ’60,  το κίνημα της πολιτιστικής επανάστασης, χαρίζοντας, μαζί τους δημιουργούς της εποχής του, στην Ελλάδα μιαν άνοιξη.
    Πιστός στη θέση του Μαρξ ότι ο άνθρωπος θα γίνει πραγματικά ελεύθερος όταν κατορθώσει βγει από τον κύκλο της παραγωγής (θέση που λησμόνησαν εντελώς οι επίγονοι μαρξιστές, τόσο στη Δ. Ευρώπη, όσο και στις σοσιαλιστικές χώρες κι έτσι επέτρεψαν στην αντεπανάσταση να επικρατήσει και να ανατρέψει τον σοσιαλισμό), αλλά και επειδή πιστεύει ότι το βαθύτερο νόημα του πολιτισμού είναι «η ανάγκη τού ανθρώπου να ανακαλύψει και να ταυτιστεί με το φαινόμενο της αρμονίας», θα προσπαθήσει, με το κίνημα της πολιτιστικής επανάστασης, τη μελοποιημένη ποίηση και τα μεγάλα μουσικά του έργα, να κάνει τον λαό συνομιλητή και συνδημιουργό των μεγάλων έργων τέχνης. Αυτό, όμως, δεν θα κατορθώσει να το ολοκληρώσει, καθώς η τρικυμία των ιστορικών γεγονότων θα τον ρίξει στις φυλακές και τις εξορίες κατά την περίοδο της δικτατορίας.
    Εξόριστος στο εξωτερικό γυρίζει με συναυλίες όλον τον κόσμο κι «ανάβει χιλιάδες πυρκαγιές» στην καρδιά των ανθρώπων για μια ευτυχισμένη ανθρωπότητα. Το «πάρε μας μαζί σου» των νεολαίων της Βηρυτού μετά τη συναυλία, τα λέει όλα, όπως και τα λόγια του Ισραηλινού αξιωματικού έξω από το θέατρο της Καισάρειας: « Η μουσική σου έχει τόση δύναμη, που αν μας διέτασσες να βαδίσουμε πάνω στα κύματα θα το κάναμε».  

    Από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα

    Επιστρέφοντας στην πατρίδα το 1974 θα προσπαθήσει να ενώσει την αριστερά, διαβλέποντας τους κινδύνους που εγκυμονούσε η επερχόμενη  παπανδρεϊκή εξουσία. Δεν θα τα καταφέρει καθώς οι ηγεσίες των δύο Κ.Κ. θα αρνηθούν πεισματικά την ενότητα.
    Ο Μίκης θα παρακολουθήσει επί 40 χρόνια, αυτό που ήδη είχε προβλέψει: την «κατεδάφιση του λαού». Οι παρεμβάσεις του και οι επίμονες προσπάθειες του δεν θα πείσουν τις μάζες. Οι δίοδοι της επικοινωνίας με τον λαό έχουν στενέψει δραματικά, καθώς η μουσική του είναι τιμωρημένη και οι  ιδέες του (όταν δεν διαστρεβλώνονται από τον αστικό και τον αριστερό τύπο) περιμένουν, σε υπόγεια ράφια βιβλιοπωλείων, κάποιους να τις ανακαλύψουν, ενώ η κομματική αριστερά τού έχει γυρίσει χλευαστικά την πλάτη. «Δεν έχω πια τον λαό μαζί μου», θα παραδεχτεί.
    Παρ’ όλ’ αυτά, την περίοδο της «τσουλήθρας στη λάσπη από μαρμελάδα» θα γράψει το Αντιμανιφέστο του. Με βάση τον θεμελιώδη και καθοριστικό ρόλο τού πολιτισμού στη συγκρότηση της κοινωνίας, συνθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση για τον ελεύθερο χρόνο, προκειμένου ο άνθρωπος να απελευθερωθεί από το μαγγανοπήγαδο τού διδύμου «παραγωγή- κατανάλωση», που συνθλίβει τον άνθρωπο και δημιουργεί κοινωνίες αντιπνευματικές και αντιανθρώπινες κι έτσι «αντί της αρμονίας επικρατεί το χάος, δηλαδή η ψυχική, πνευματική και ηθική αποσύνθεση, που κάθε μέρα επεκτείνεται κατακτώντας ολοένα και μεγαλύτερα κοινωνικά σύνολα έως ολόκληρους λαούς» (364).
    Από τότε μέχρι τους Διαλόγους στο λυκόφως  θα εκδώσει δεκάδες βιβλία, τα οποία θα παραμείνουν άγνωστα στο πλατύ κοινό, θα εκφωνήσει δεκάδες ομιλίες σε «τελετές», «βραβεύσεις» και «αφιερώματα» (τα οποία τον αφήνουν παγερά αδιάφορο και τα αντιμετωπίζει ως ένα μέσον για να επικοινωνήσει με τον λαό), ώσπου το 2010 θα καταθέσει στην κοινωνία την Ιδρυτική Διακήρυξη της Σπίθας.
    Θα βγει στους δρόμους φωνάζοντας «εθνική ανεξαρτησία», θα μιλήσει για «ειρηνική επανάσταση» και θα δώσει το εναρκτήριο λάκτισμα για τη δημιουργία ενός νέου αντιστασιακού κινήματος. Χιλιάδες Έλληνες θα είναι στους δρόμους επί 24 σχεδόν μήνες. Το όραμά του, όμως, για μια Ελλάδα ανεξάρτητη και δυνατή κι έναν λαό ελεύθερο θα μείνει, και πάλι, μετέωρο όταν θα επικρατήσει ο «κομματικός πατριωτισμός», τόσο στα κομματικά στελέχη και μέλη της αριστεράς, όσο και στους ψηφοφόρους της. Ο λαός, βολεμένος να αναθέτει στο πολιτικό σύστημα τη λύση των προβλημάτων του, θα απαιτήσει από το σοσιαλδημοκρατικό μόρφωμα να λύσει άμεσα τα οικονομικά του προβλήματα και θα οδηγηθεί εκουσίως στην καταστροφή. Γιατί και πάλι δεν άκουσε τον Μίκη όταν τού έλεγε: «Ελευθερία σημαίνει ευθύνη. Κι ελεύθερος είναι μόνον ο υπεύθυνος».
    Εν τούτοις, δεν θα παραιτηθεί. Το 2013 θα αδράξει την ευκαιρία και μέσα στην Ακαδημία Αθηνών θα προτείνει τη λύση για τη σωτηρία της Ελλάδας: Ουδετερότητα- η Ελλάδα παγκόσμιο κέντρο πολιτισμού, ενώνοντας γι άλλη μια φορά το νήμα με τα προτάγματα της εθνικής αντίστασης.   
    Πολλές ερωτήσεις δημοσιογράφων στις συνεντεύξεις τού βιβλίου αναφέρονται στην ελληνική κοινωνία και στη νεολαία. Ο Μίκης δεν διστάζει να ασκήσει δριμεία κριτική: «Χάθηκε το ήθος, υποβιβάσθηκε το μορφωτικό μας επίπεδο, εκμηδενίστηκε η πολιτιστική μας αγωγή και τραυματίστηκε βαριά η ιστορική παράδοση των αγώνων ενάντια σε κάθε μορφή βίας».
    Από την άλλη όμως κατανοεί ότι η περίοδος της πνευματικής ξηρασίας της εποχής μας οφείλεται στο γεγονός ότι  «ο καρτεσιανός ορθολογισμός με βασικό όχημα τη δυναστεία του χρήματος έχει επιπέσει στους λαούς (όπως και στον δικό μας, κατ’ εξοχήν μάλιστα) για να τους αποξηράνει όχι μόνον πνευματικά αλλά και…βιολογικά».(32)
    Παγκόσμια κρίση πολιτισμού- 

    Η πολιτική χωρίς πολιτισμό οδηγεί στην αποσύνθεση της 

    κοινωνίας

    Ανήσυχος για το μέλλον της ανθρωπότητας, σ’ αυτή τη νέα ιστορική φάση, όπου ο καπιταλισμός έχει περάσει στο  στάδιο του ιμπεριαλισμού και διαλύει έθνη, λαούς και πολιτισμούς,  διαπιστώνει: «Από τον περασμένο αιώνα, παρατηρούμε μια συνεχώς αυξανόμενη κυριαρχία του χάους, που κατά κάποιο ανεξήγητο τρόπο εκπορεύεται τώρα μέσα από τους λαούς που ακολουθούν πολλές φορές τυφλά τους ταγούς τους». Αλλά καθώς μετά το χάος έρχεται σιγά σιγά να κυριαρχήσει η αρμονία, ο Μίκης πιστεύει ότι η σημερινή κυριαρχία του χάους δεν θα διαρκέσει για πάντα. Γιατί όσα σηματοδοτούν την πορεία του ανθρώπου προς τα εμπρός παραμένουν και θα παραμείνουν ζωντανά κι η ανθρωπότητα μια μέρα θα διαλέξει και πάλι (όπως άλλωστε και τόσες άλλες φορές, με τελευταίο ιστορικό παράδειγμα την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας) την ελευθερία και την πνευματική δημιουργία.
    Υπάρχει ελπίδα; Πώς μπορούμε να σωθούμε; Αυτές τις ερωτήσεις τις συναντάμε στις περισσότερες  συνεντεύξεις.
    Ο Μίκης απαντά: Συλλογικά με την αντίσταση ενάντια στην εισβολή που στοχεύει στη βιολογική μας εξόντωση, «στην κλοπή του εθνικού μας πλούτου, αλλά και στην εξαφάνιση της πολιτιστικής μας ταυτότητας και της εθνικής μας μνήμης. Δηλαδή στην ολοκληρωτική μας καταστροφή!». (139)
    Στην, επίσης συχνή ερώτηση, για την κρίση του πολιτισμού απαντά:
    «Η πόλη για να λειτουργήσει σωστά και δίκαια, ανακάλυψε την πολιτική, με σκοπό να εναρμονίσει τις ανομοιότητες συνθέτοντας τις αντιθέσεις, με σκοπό το γενικό καλό, την πρόοδο και την ευημερία. Για να επιτευχθούν όμως όλα αυτά χρειάζεται να βγει στην επιφάνεια η πεμπτουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, που αρχίζει από εκεί που σταματούν οι υλικές ανάγκες τού ανθρώπου- δηλαδή πέρα από τα όρια του φυτικού και ζωικού κόσμου. Όπου ο άνθρωπος γίνεται πραγματικά άνθρωπος. Δηλαδή πολιτισμένος. Με άλλα λόγια πολιτική χωρίς πολιτισμό, αντί να εναρμονίσει τις ανομοιότητες τις οξύνεις και αντί να επιτύχει τη σύνθεση των αντιθέσεων, οδηγεί στην αποσύνθεση της ίδιας της πόλης, δηλαδή στην ουσιαστική απαξίωση αυτού του ανυπέρβλητου επιτεύγματος-της ανθρώπινης κοινωνίας.  

     Οι συναυλίες στη Μακρόνησο
    Συγκλονιστικές είναι οι συνεντεύξεις τού Μίκη για τις συναυλίες του στη Μακρόνησο. Έτσι κι αλλιώς, ολόκληρο το έργο του Μίκη Θεοδωράκη είναι η προσωπική του συνομιλία με  τους χαμένους συντρόφους της εαμικής γενιάς κι ολόκληρη η αγωνιστική του δράση, από τότε μέχρι σήμερα, είναι η δεδηλωμένη πίστη του σ’ εκείνους και γίνεται για εκείνους...
    Γράφει για τη γενιά του: « Η ανεξαρτησία της χώρας ήταν ένα από τα πολυτιμότερα ιδανικά μας. Άλλωστε ο ίδιος ο Ζαχαριάδης, στα 1945, δήλωσε “ισότιμες σχέσεις με την Αγγλία και τη Σοβιετική Ένωση”. Ποιοι ήμαστε τότε εμείς; Ήμαστε η γενιά των Ελλήνων που σταθήκαμε όρθιοι, που πρόθυμα δίναμε τη ζωή μας για την πατρίδα, κι αυτό γιατί είχαμε οράματα. Υπήρχε υπερηφάνεια, ευγένεια, δίψα για μάθηση και δίψα για προσφορά για το γενικό καλό. Με άλλα λόγια, αυτή η γενιά της εθνικής αντίστασης υπήρξε η τελευταία γενιά των ελεύθερων, ανεξάρτητων, των οραματιστών και των καλλιεργημένων με την αλήθεια και την ομορφιά.» (165)
    Αυτή είναι η αριστερά τού Μίκη, η πραγματική αριστερά που έζησε. Την ξανάζησε για λίγο με τους  Λαμπράκηδες… Και από τότε μέχρι σήμερα τη συναντά σπάνια σε κάποιους μεμονωμένους  ανθρώπους…

    Για τους εξόριστους της Μακρονήσου

    «Είπα κάπου ότι εμείς στη Μακρόνησο ήμαστε χίλιες φορές πιο κοντά στον Μακρυγιάννη παρά στον Λένιν. Κι ακόμα, πως οι δύο λέξεις που συνόψιζαν τα ιδανικά μας ήταν Ελεύθερη Ελλάδα. Εάν ο κάθε Μακρονησιώτης μπορούσε να εκφράσει όπως εγώ την πεμπτουσία του εσωτερικού του κόσμου, αυτού που τον οδήγησε σε πράξεις αυταπάρνησης και αυτοθυσίας, τότε ο καθένας θα έγραφε στίχους για μια Ρωμιοσύνη, όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ή μουσική για ένα Άξιον Εστί, όπως εγώ. Αυτές τις δεκάδες χιλιάδες Ρωμιοσύνες και Άξιον Εστί είναι που σταύρωσαν επάνω στον βράχο».

    Επίλογος: Περί έρωτος

    «Ο έρωτας είναι η καρδιά της μεγάλης δωρεάς που είναι η ζωή για τον άνθρωπο, αλλά και καθετί έμψυχο είτε άψυχο, που υπάρχει σ’ αυτόν τον υπέροχο πλανήτη, τη γη. Ο άνθρωπος που δεν έχει κυριαρχηθεί από το μαγικό ερωτικό συναίσθημα πρέπει να θεωρείται δυστυχής και ψυχικά ανάπηρος. Ο έρωτας μας μεταμορφώνει, μας συγκλονίζει, ακονίζει την ευαισθησία μας, μας ανυψώνει, ώστε να ανέβουμε στην εκτίμηση τού προσώπου που αγαπάμε. Ο έρωτας ταιριάζει απόλυτα με την αρμονία, την ομορφιά, την τέχνη, και ειδικά με τη μουσική, γιατί αποτελεί συστατικό τους στοιχείο» -Μίκης Θεοδωράκης.



    [1] Αναφορά στο Αντιμανιφέστο  τού Μίκη Θεοδωράκη
    [2] Ανδρέας Μαράτος στο Ουτοπία κρυμμένη στο σώμα της πόλης
    [3] Το Πανεπιστήμιο της Κρήτης διοργάνωσε το 2006 επιστημονικό συμπόσιο με θέμα «Συμπαντική αρμονία, μουσική και επιστήμη στον Μίκη Θεοδωράκη», βλπ σχετικά στα πρακτικά του Συμποσίου στο ομότιτλο βιβλίο των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, έτος εκδ. 2007 
    Διαβάστε Περισσότερα »